Ceny cukru już od dłuższego czasu są znacząco niższe niż w poprzednich latach. Źródłem tego jest sytuacja na świecie, która pozostaje bardzo niepewna. Podmioty branżowe podkreślają iż cena buraków kontraktowanych jest silnie powiązana z ceną cukru na rynku i nie może od niej odbiegać w dłuższej perspektywie. Obecnie rynek nie pozwala na utrzymanie poziomów cenowych z lat poprzednich.

*W marcu Pfeifer & Langen poinformował swoich plantatorów, by przy rozpoczynających się  zasiewach buraków nie przekraczali oni areałów określonych w umowach. W tym roku warto skupić się na jakości buraków, czyli na wysokiej polaryzacji i niskiej zawartości związków melasotwórczych. *(źródło: TPR.)

Plantatorzy buraka cukrowego coraz częściej mówią o spadku opłacalności produkcji – liczby także na to wskazują. Jak podkreślają, wpływ mają na to przede wszystkim import cukru spoza Unii Europejskiej oraz spadające ceny oferowane przez cukrownie. W praktyce oznacza to dla wielu gospodarstw mniejsze przychody jak również straty.

Z naszych kalkulacji uprawy buraka cukrowego w kwietniu br. wynik finansowy z 1 ha pokazał wartość ujemną na poziomie około 80 zł/ha straty, gdzie w marcu była to wartość dodatnia na poziomie około 740 zł/ha zysku. Pełna kalkulacja tutaj

Jednak, niepokojąca stała się informacja, że cukrownie w Polsce planują ograniczenie kontraktacji buraków u dotychczasowych kontrahentów. Według zapowiedzi w sezonie 26/27 Krajowa Grupa Spożywcza zamierza zmniejszyć kontraktacje o 10% a Sudzucker Polska o 25 %. Cukrownie tłumaczą się nadwyżkami cukru, wysokimi kosztami produkcji i niskimi cenami cukru.

Zmniejszenie kontraktacji wymusi zmiany płodozmianu i konieczność poszukiwania nowych rynków zbytu. Zmiany te mogą doprowadzić do nagłego i istotnego spadku opłacalności produkcji i zaburzenia stabilności ekonomicznej gospodarstw.

Zdaniem rolników, konieczne jest podjęcie przez Rząd działań w celu zachowania dotychczasowych kontraktacji oraz zapewnienie środków na rekompensaty dla rolników, którzy stracą stabilny dochód w tym sektorze.

Rolnicy wskazują także na problem związany z redukcją premii wypłacanych producentom mleka przez mleczarnie. W ostatnim czasie mleczarnie nie obniżają oficjalnej ceny skupu, natomiast stosują rozwiązania polegające na ograniczaniu lub likwidacji premii. Działania takie pozornie zachowują ceny jednak obniżają dochód rolników.

Krajowa Rada Izb Rolniczych zwróciła się w lutym do Ministra Rolnictwa o podjęcie stosownych działań w sprawie zapowiadanych przez cukrownie cięć w kontraktacji buraków cukrowych.

Resort rolnictwa w odpowiedzi poinformował, że na bieżąco monitoruje sytuację na poszczególnych rynkach produktów rolnych, w tym buraka cukrowego oraz rynku mleka oraz podejmuje odpowiednie działania.

Od ostatniej reformy na rynku cukru od 2017 r. do 2024 r. w Polsce systematycznie rosła powierzchnia uprawy buraka cukrowego.

Trwające od 2023 r. spadki cen cukru na rynkach światowych przekładają się na spadki cen buraków kontraktowych, a tym samym opłacalności ich uprawy i powodują zmniejszenie powierzchni zasiewów.

Aktualna sytuacja na rynku cukru powoduje konieczność dostosowania wielkości kontraktacji do poziomu popytu na cukier i sytuacji cenowej. Utrzymywanie zbyt wysokiej kontraktacji w warunkach ograniczonego zapotrzebowania prowadzi do zwiększenia nadpodaży cukru, co w konsekwencji może skutkować pogorszeniem opłacalności uprawy dla plantatorów w kolejnych latach.

Zmniejszanie kontraktacji buraków cukrowych jest trendem obserwowanym obecnie w większości krajów UE. Ministerstwo uzasadniło, że firmy zmniejszają ilość zakontraktowanego buraka cukrowego, aby ograniczyć nadwyżki i ustabilizować ceny, co automatycznie prowadzi do niższej produkcji cukru w kolejnym sezonie.

Ograniczenie i dostosowanie poziomu kontraktacji buraków cukrowych do aktualnych warunków rynkowych na rynku cukru jest więc mechanizmem pozwalającym producentom cukru modyfikować poziom produkcji cukru zgodnie z aktualnymi potrzebami rynku i konsumentów, utrzymywać rentowność i reagować na zmieniające się warunki gospodarcze.

Rynek mleka w Polsce w 2026 roku znajduje się pod silną presją nadpodaży, spadających cen, rosnących kosztów i niepewności handlowej. Polska, mimo wysokiej dynamiki produkcji, jest pod wpływem globalnych trendów. W styczniu 2026 r. średnia cena skupu mleka surowego wyniosła 190,6 zł/100kg i w porównaniu do grudnia ub.r. spadła o 5,1%. Była też o 16,6% niższa niż rok wcześniej. Biorąc pod uwagę trudną sytuacje na tym rynku, ewentualne redukcje premii wypłacanych producentom mleka przez mleczarnie mogą być kolejnym działaniem rozkładania skutków dekoniunktury na ogniwa łańcucha dostaw.

Podczas polskiej prezydencji w Radzie w I poł. 2025 r. Polska przewodniczyła intensywnym pracom nad pakietem dwóch rozporządzeń, opublikowanym przez Komisję 10 grudnia 2024 r.:

• projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia w odniesieniu do poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw żywności, oraz

• projektem rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za egzekwowanie dyrektywy w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych.

Powyższe przepisy zostały przyjęte przez Radę ds. Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych na posiedzeniu w dniach 5-6 marca 2026 r. Po przyjęciu aktu prawnego nowe zasady będą miały zastosowanie 18 miesięcy po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE. Obecna rewizja dyrektywy 2019/633 stwarza przestrzeń do dyskusji nad ujednoliceniem katalogu nieuczciwych praktyk bez dokonywania ich podziału na „czarne” i „szare”, jak i jego rozszerzeniem oraz uwzględnieniem w przepisach dyrektywy nowych podmiotów, które pojawiły się na rynku – sojuszy zakupowych. Dyrektywa powinna umożliwiać egzekwowanie zakazów stosowania nieuczciwych praktyk również w przypadku innych podmiotów niż nabywcy – np. grupy/sojusze zakupowe (które formalnie nie kupują produktów) czy też podmioty trzecie, które we współpracy z nabywcą lub na jego rzecz negocjują umowy lub żądają od dostawcy określonych nieuzasadnionych opłat bądź narzucają zakup produktów lub usług niezwiązanych z dostawą towarów danego dostawcy. Przedstawienie wniosku legislacyjnego przez Komisję jest zaplanowane pod koniec roku.

Opracowanie: Magdalena Kołodziejek, Wielkopolska Izba Rolnicza